ข้ามไปเนื้อหาหลัก

ระบบสต๊อก

ระบบสต๊อกสินค้า ลดสต๊อกจมสำหรับร้านค้า

สินค้าคงคลังคือเงินของกิจการที่ถูกแปลงเป็นสินค้า บทความนี้รวมหลักการจัดการสต๊อกที่ใช้ได้จริง ตั้งแต่ ABC Analysis จุดสั่งซื้อ สต๊อกสำรอง ไปจนถึงอัตราหมุนเวียน เพื่อลดสต๊อกจมและเห็นกำไรชัดขึ้น

อ่าน 9 นาที 4 กรกฎาคม 2025 โดยทีม SML Soft

ภาพประกอบระบบสต๊อกสินค้าช่วยลดสต๊อกจมและเชื่อม POS บัญชี ERP

สต๊อกคือเงินที่ติดค้างอยู่ในสินค้า

สินค้าคงคลังคือเงินของธุรกิจที่ถูกแปลงเป็นสินค้า การจัดการสต๊อกที่ดีช่วยให้เงินหมุนเวียนเร็วขึ้น ลดความเสี่ยง และเห็นกำไรได้ชัดขึ้น ส่วนสต๊อกที่มากเกินไปมีค่าใช้จ่ายแฝงหลายด้าน

  • เงินจมอยู่ในสินค้า นำไปลงทุนด้านอื่นไม่ได้
  • ค่าเก็บรักษาสินค้า เช่น ค่าคลังสินค้าและค่าประกันภัย
  • สินค้าเสื่อมคุณภาพหรือหมดอายุ
  • ความเสี่ยงจากการสูญหายและโจรกรรม

เมื่อมีข้อมูลสต๊อกที่ชัดเจน กิจการจะลดความเสี่ยงจากสต๊อกจม เพิ่มอัตราหมุนเวียนสินค้า ลดสินค้าล้าสมัยหรือหมดอายุ และมีกระแสเงินสดที่ดีขึ้น

ปัญหาการจัดการสต๊อกที่พบบ่อย

ปัญหาสาเหตุผลกระทบ
สต๊อกมากเกินไปสั่งซื้อโดยไม่ดูข้อมูล กลัวสินค้าหมด หรือซื้อเยอะเพื่อได้ส่วนลดเงินจม ค่าเก็บสินค้าเพิ่ม สินค้าหมดอายุ
สต๊อกขาดไม่ติดตามสต๊อก ซัพพลายเออร์ส่งช้า ไม่คาดการณ์ความต้องการเสียโอกาสขาย ลูกค้าไม่พอใจ เสียชื่อเสียง

หลักการจัดการสต๊อกที่ควรรู้

ABC Analysis: แบ่งสินค้าตามมูลค่า

แบ่งสินค้าเป็น 3 กลุ่มตามความสำคัญ เพื่อใช้เวลาควบคุมกับสินค้าที่มีผลต่อเงินทุนมากที่สุด สัดส่วนต่อไปนี้เป็นแนวทางทั่วไป

กลุ่มสัดส่วนรายการสินค้าสัดส่วนมูลค่าการควบคุม
A สำคัญมากประมาณ 20%ประมาณ 80%ควบคุมเข้มงวด ตรวจทุกวัน
B สำคัญปานกลางประมาณ 30%ประมาณ 15%ควบคุมปานกลาง ตรวจสัปดาห์ละครั้ง
C สำคัญน้อยประมาณ 50%ประมาณ 5%ควบคุมเบื้องต้น ตรวจเดือนละครั้ง

ปริมาณการสั่งซื้อที่เหมาะสม (EOQ)

EOQ ช่วยหาปริมาณสั่งซื้อต่อครั้งที่ทำให้ต้นทุนรวมต่ำที่สุด โดยพิจารณาความต้องการต่อปี ต้นทุนการสั่งซื้อแต่ละครั้ง ต้นทุนการเก็บรักษา และราคาสินค้าต่อหน่วย ผลคือสั่งซื้อในปริมาณที่พอดี ไม่เก็บของมากเกินไป และไม่ขาดสินค้า

EOQ = √(2 × D × S ÷ H) โดย D คือความต้องการต่อปี S คือต้นทุนการสั่งซื้อต่อครั้ง และ H คือต้นทุนการเก็บรักษาต่อหน่วยต่อปี

สต๊อกสำรอง (Safety Stock)

สต๊อกสำรองช่วยป้องกันสินค้าหมด รับมือกับความต้องการที่เพิ่มขึ้นกะทันหัน และรองรับกรณีซัพพลายเออร์ส่งช้า ควรกำหนดจากประวัติการขาย ความผันผวนของยอดขาย และระยะเวลารอสินค้า

จุดสั่งซื้อใหม่ (Reorder Point)

จุดสั่งซื้อ = (ความต้องการเฉลี่ยต่อวัน × Lead Time) + สต๊อกสำรอง

ตัวอย่าง สินค้าขายเฉลี่ย 10 ชิ้นต่อวัน ใช้เวลารอสินค้า (Lead Time) 7 วัน และตั้งสต๊อกสำรอง 20 ชิ้น จุดสั่งซื้อ = (10 × 7) + 20 = 90 ชิ้น เมื่อสต๊อกเหลือ 90 ชิ้น ควรสั่งซื้อใหม่ทันที

อัตราหมุนเวียนสต๊อก (Inventory Turnover)

อัตราหมุนเวียน = ต้นทุนขาย ÷ สินค้าคงเหลือเฉลี่ย
อัตราหมุนเวียนต่อปีความหมายโดยทั่วไป
ต่ำกว่า 4 ครั้งสต๊อกมากเกินไป หรือสินค้าขายไม่ออก
4–8 ครั้งการจัดการสต๊อกอยู่ในระดับพอใช้
มากกว่า 8 ครั้งสินค้าหมุนเร็ว การจัดการสต๊อกดีมาก

เกณฑ์ที่เหมาะสมแตกต่างตามประเภทสินค้าและธุรกิจ ควรเทียบกับกิจการในกลุ่มเดียวกันและกับผลของตัวเองในปีก่อน

เทคโนโลยีที่ช่วยจัดการสต๊อก

  • ระบบ POS ครบวงจร ตัดสต๊อกทันทีเมื่อขาย แจ้งเตือนสินค้าใกล้หมด ใช้บาร์โค้ดนับสต๊อก และรายงานการเคลื่อนไหว
  • AI สำหรับพยากรณ์ พยากรณ์ความต้องการ แนะนำจุดสั่งซื้อและปริมาณ ตรวจจับรูปแบบการขาย และปรับตามฤดูกาล
  • รายงานและแดชบอร์ด ภาพรวมสต๊อก สินค้าขายดีและขายไม่ออก สินค้าใกล้หมดอายุ และต้นทุนการเก็บสต๊อก
  • แอปบนมือถือ นับสต๊อกและสแกนบาร์โค้ดด้วยมือถือ รับแจ้งเตือน และตรวจข้อมูลได้ทุกที่

แนวทางปฏิบัติที่ดี

  • นับสต๊อกเป็นประจำ สินค้าสำคัญทุกเดือน สินค้าทั่วไปทุกไตรมาส เพื่อให้ข้อมูลในระบบตรงกับของจริง
  • ใช้บาร์โค้ดหรือ QR Code ลดข้อผิดพลาดในการบันทึก และทำให้การนับสต๊อกเร็วขึ้นมาก
  • วิเคราะห์ข้อมูลสม่ำเสมอ ดูรายงานขายและสต๊อกเป็นประจำเพื่อหารูปแบบและปรับกลยุทธ์
  • สร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับซัพพลายเออร์ ช่วยลด Lead Time และเพิ่มความยืดหยุ่นในการสั่งซื้อ

SML Ai Account & ERP ช่วยคุมสต๊อกอย่างไร

  • ขายหน้าร้าน POS ตัดสต๊อกทันทีเมื่อขาย รองรับบาร์โค้ดหลายหน่วยนับ
  • หลายคลังหลายสาขา ดูยอดคงเหลือแยกคลัง และโอนย้ายสต๊อกข้ามสาขาในระบบเดียว
  • คลัง WMS Dual-Ledger แยกสต๊อกบนชั้นวางจริงออกจากสต๊อกบัญชี พร้อม Visual Bin Map และหยิบ-แพ็กตามตำแหน่งชั้นวาง
  • ต้นทุนแม่นยำ คำนวณต้นทุนแบบ Moving Average และลงบัญชีต้นทุนขายอัตโนมัติ
  • แดชบอร์ด Motion BI ดูมูลค่าคลังและเรดาร์เตือนสั่งซื้อแบบเรียลไทม์ ต่อด้วยจัดซื้อ PO และติดตามจนรับของเข้าคลัง

คำถามที่พบบ่อย

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเรื่องนี้

มีคำถามอื่น คุยกับผู้เชี่ยวชาญ
สต๊อกจมคืออะไร และรู้ได้อย่างไรว่ากิจการมีสต๊อกจม
สต๊อกจมคือสินค้าที่ค้างในคลังนานเกินควรจนเงินทุนติดอยู่ในสินค้า สังเกตได้จากอัตราหมุนเวียนสินค้าต่ำ รายงานสินค้าไม่เคลื่อนไหว และสินค้าใกล้หมดอายุ ระบบสต๊อกที่เชื่อม POS จะแสดงรายการเหล่านี้ได้ทันทีโดยไม่ต้องนับมือ
จุดสั่งซื้อใหม่ (Reorder Point) คำนวณอย่างไร
จุดสั่งซื้อ = (ความต้องการเฉลี่ยต่อวัน × Lead Time) + สต๊อกสำรอง ตัวอย่างเช่น ขายเฉลี่ย 10 ชิ้นต่อวัน รอสินค้า 7 วัน และตั้งสต๊อกสำรอง 20 ชิ้น จุดสั่งซื้อคือ (10 × 7) + 20 = 90 ชิ้น เมื่อสต๊อกลดลงเหลือ 90 ชิ้นควรสั่งซื้อใหม่
ควรนับสต๊อกบ่อยแค่ไหน
แนะนำให้นับสินค้าสำคัญหรือมูลค่าสูง (กลุ่ม A) ทุกเดือน และนับสินค้าทั่วไปทุกไตรมาส ร่วมกับการใช้บาร์โค้ดเพื่อลดความผิดพลาด และปรับยอดในระบบให้ตรงกับของจริงทุกครั้ง
Moving Average กับ FIFO ต่างกันอย่างไร
Moving Average เฉลี่ยต้นทุนใหม่ทุกครั้งที่รับสินค้าเข้า ส่วน FIFO ถือว่าสินค้าที่เข้าก่อนออกก่อน ทั้งสองวิธีทำให้ต้นทุนขายและกำไรต่างกันเมื่อราคาซื้อเปลี่ยน SML Ai Account & ERP คำนวณต้นทุนแบบ Moving Average และลงบัญชีต้นทุนขายให้อัตโนมัติ
ทดลองใช้ Demo