ต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ คำนวณอย่างไร

ต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่คืออะไร

ต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ คือวิธีคิดต้นทุนสินค้าโดยเฉลี่ยต้นทุนของสินค้าที่มีอยู่ทั้งหมด และคำนวณค่าเฉลี่ยใหม่ทุกครั้งที่มีสินค้ารับเข้า ค่าเฉลี่ยจึง «เคลื่อนที่» ไปตามราคาที่ซื้อเข้ามา เมื่อขายสินค้าออก จะใช้ต้นทุนเฉลี่ย ณ เวลาที่ขายเป็นต้นทุนขาย การขายไม่ทำให้ต้นทุนเฉลี่ยต่อหน่วยเปลี่ยน แต่ทำให้จำนวนและมูลค่าคงเหลือลดลง

• คำนวณต้นทุนเฉลี่ยใหม่ทุกครั้งที่รับสินค้าเข้า
• ขายออกใช้ต้นทุนเฉลี่ย ณ ขณะนั้น
• การขายไม่เปลี่ยนต้นทุนเฉลี่ยต่อหน่วย
• เหมาะกับสินค้าที่ซื้อเข้าหลายครั้งในราคาต่างกัน

สูตรคำนวณต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่

การคำนวณมี 2 จังหวะ คือตอนรับสินค้าเข้ากับตอนขายสินค้าออก ตอนรับเข้าให้รวมมูลค่าและจำนวนของสินค้าคงเหลือเดิมกับของที่รับเข้า แล้วนำมาหารกันเพื่อหาต้นทุนเฉลี่ยต่อหน่วยใหม่ ตอนขายออกให้นำจำนวนที่ขายคูณต้นทุนเฉลี่ยปัจจุบัน ได้เป็นต้นทุนขายของรายการนั้น แล้วหักออกจากมูลค่าคงเหลือ

• ต้นทุนเฉลี่ยใหม่ = (มูลค่าคงเหลือเดิม + มูลค่าที่รับเข้า) ÷ (จำนวนคงเหลือเดิม + จำนวนที่รับเข้า)
• ต้นทุนขาย = จำนวนที่ขาย × ต้นทุนเฉลี่ย ณ ขณะนั้น
• มูลค่าคงเหลือใหม่ = มูลค่าคงเหลือเดิม − ต้นทุนขาย
• ทุกตัวเลขต้องปัดตามจำนวนทศนิยมที่กำหนดไว้อย่างสม่ำเสมอ

ตัวอย่างการคำนวณทีละขั้น

สมมติสินค้า A มีคงเหลือยกมา 100 ชิ้น ต้นทุนชิ้นละ 50 บาท ระหว่างเดือนมีการซื้อและขายตามลำดับด้านล่าง สรุปท้ายเดือน ต้นทุนขายรวมเท่ากับ 8,100 + 5,600 = 13,700 บาท และเหลือสินค้า 100 ชิ้น มูลค่า 5,600 บาท ตรวจทานได้จากมูลค่าทั้งหมด 5,000 + 11,200 + 3,100 = 19,300 บาท หักต้นทุนขาย 13,700 บาท เหลือ 5,600 บาท ตรงกัน

• 1 ต.ค. ยกมา 100 ชิ้น × 50 บาท = 5,000 บาท ต้นทุนเฉลี่ย 50 บาท
• 5 ต.ค. ซื้อ 200 ชิ้น × 56 บาท = 11,200 บาท คงเหลือ 300 ชิ้น มูลค่า 16,200 บาท ต้นทุนเฉลี่ยใหม่ 16,200 ÷ 300 = 54 บาท
• 10 ต.ค. ขาย 150 ชิ้น ต้นทุนขาย 150 × 54 = 8,100 บาท คงเหลือ 150 ชิ้น มูลค่า 8,100 บาท
• 15 ต.ค. ซื้อ 50 ชิ้น × 62 บาท = 3,100 บาท คงเหลือ 200 ชิ้น มูลค่า 11,200 บาท ต้นทุนเฉลี่ยใหม่ 11,200 ÷ 200 = 56 บาท
• 20 ต.ค. ขาย 100 ชิ้น ต้นทุนขาย 100 × 56 = 5,600 บาท คงเหลือ 100 ชิ้น มูลค่า 5,600 บาท

ค่าขนส่งและต้นทุนแฝง ต้องรวมเข้าต้นทุนสินค้า

ต้นทุนสินค้าไม่ได้มีแค่ราคาซื้อ ค่าใช้จ่ายที่จ่ายเพื่อให้ได้สินค้ามาอยู่ในสภาพพร้อมขาย เช่น ค่าขนส่งเข้า โดยทั่วไปต้องรวมเป็นต้นทุนสินค้าด้วย จากตัวอย่างเดิม ถ้าการซื้อวันที่ 5 ต.ค. มีค่าขนส่ง 600 บาทที่บวกเข้าต้นทุน มูลค่าที่รับเข้าจะเป็น 11,800 บาท ต้นทุนเฉลี่ยใหม่จะเป็น (5,000 + 11,800) ÷ 300 = 56 บาทต่อชิ้น แทนที่จะเป็น 54 บาท ถ้าไม่รวมค่าขนส่งเข้าต้นทุน ต้นทุนต่อหน่วยจะต่ำกว่าความจริง ทำให้การตั้งราคาขายและการวิเคราะห์กำไรต่อสินค้าคลาดเคลื่อน

• ต้นทุนสินค้า = ราคาซื้อ + ค่าใช้จ่ายที่ทำให้ได้สินค้ามาพร้อมขาย
• ตัวอย่าง: ค่าขนส่ง 600 บาท ทำให้ต้นทุนเฉลี่ยจาก 54 เป็น 56 บาท
• ไม่รวมต้นทุนแฝง ต้นทุนต่อหน่วยจะต่ำกว่าความจริง
• รายการใดควรรวมเป็นต้นทุนสินค้า ควรปรึกษาผู้สอบบัญชี

เอกสารย้อนหลัง ทำให้ต้นทุนเพี้ยนได้อย่างไร

จุดที่ทำให้ต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ผิดบ่อยคือลำดับเวลา จากตัวอย่างเดิม สมมติใบซื้อวันที่ 15 ต.ค. ถูกบันทึกช้า หลังจากบันทึกการขายวันที่ 20 ต.ค. ไปแล้ว ตอนบันทึกการขาย ระบบยังเห็นต้นทุนเฉลี่ย 54 บาท ถ้าโปรแกรมคำนวณต่อจากยอดล่าสุดโดยไม่ย้อนคำนวณใหม่ ต้นทุนขายวันที่ 20 ต.ค. จะค้างอยู่ที่ 5,400 บาท ทั้งที่ค่าที่ถูกต้องตามลำดับวันที่คือ 5,600 บาท

• ไม่คำนวณย้อน: ต้นทุนขายวันที่ 20 ต.ค. = 100 × 54 = 5,400 บาท
• คำนวณใหม่ตามลำดับวันที่: ต้นทุนขาย = 100 × 56 = 5,600 บาท
• ผลต่าง: ต้นทุนขายต่ำไป 200 บาท และมูลค่าคงเหลือสูงไป 200 บาท
• ยิ่งเอกสารย้อนหลังมาก ผลต่างยิ่งกระจายไปหลายรายการ

SML คำนวณต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ให้อัตโนมัติ

SML Ai Account & ERP คำนวณต้นทุนสินค้าด้วยวิธีถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ โดยเรียงตามลำดับเวลาของเอกสาร ผู้ใช้บันทึกเอกสารซื้อ-ขายครั้งเดียว ระบบคำนวณสต๊อก ต้นทุน และรายการบัญชี GL ใหม่จากข้อมูลต้นทางทุกครั้ง ผลลัพธ์เหมือนเดิมทุกรอบ และรองรับต้นทุนแฝงอย่างค่าขนส่งที่บวกเข้าต้นทุน ตัวเลขเงินในงานบัญชีและเอกสารซื้อขายหลักคำนวณแบบทศนิยมตรงตัว ไม่ใช้ floating point เก็บเป็นชนิด NUMERIC และปัดครึ่งขึ้นตามจำนวนทศนิยมที่ตั้งไว้

• ใช้วิธีถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ (Moving Average) เรียงตามลำดับเวลาเอกสาร
• คำนวณสต๊อก ต้นทุน และ GL ใหม่จากข้อมูลต้นทางทุกครั้ง
• รองรับต้นทุนแฝง เช่น ค่าขนส่งที่บวกเข้าต้นทุน
• คำนวณเงินแบบทศนิยมตรงตัว เก็บเป็น NUMERIC